Ως άνθρωπος που μεγάλωσε μέσα στις αυθεντικές κρητικές παρέες, που έμαθε να κάθεται σε τάβλες όπου ο σεβασμός, η τάξη και το καθαρό μέτωπο ήταν οι πρώτοι κανόνες, νιώθω την ανάγκη να καταθέσω έναν βαθύ προβληματισμό. Αυτές τις μέρες, τα χωριά μας κατακλύζονται από μια πρωτόγνωρη υπερπληθώρα κόσμου.
Από τη μία, η κοσμοσυρροή φέρνει ζωντάνια και οικονομική ανάσα στην ύπαιθρο, πράγμα απαραίτητο για να κρατηθούμε όρθιοι. Από την άλλη όμως, κοιτάζω γύρω μου και αναρωτιέμαι: Αυτή η μαζικότητα ομορφαίνει τα πανηγύρια μας ή μήπως, χωρίς να το καταλάβουμε, ξεθωριάζει την ουσία τους;
Το κρητικό πανηγύρι δεν ήταν ποτέ μια απλή «εκδήλωση» με εισιτήριο, ούτε μια βιομηχανία κατανάλωσης. Ήταν ιεροτελεστία, αυθεντικό σμίξιμο των ανθρώπων γύρω από την τάβλα και κοινός κώδικας τιμής.
Μέσα σε αυτή τη δίνη, βλέπουμε ακόμα και τα μουσικά συγκροτήματα να χάνουν καμιά φορά το μέτρο, παρασυρόμενα από την πίεση και τον παλμό του πλήθους. Από τη μια μεριά είναι λογικό, γιατί όλοι πρέπει να ακολουθούμε την εξέλιξη των καιρών. Από την άλλη όμως, η παράδοση έχει όρια που δεν πρέπει να ξεπερνιούνται.
Η ίδια αλλοίωση δυστυχώς έχει περάσει πλέον και στο τραπέζι μας. Τα τελευταία χρόνια έγινε μόδα η εύκολη και γρήγορη λύση στο φαγητό, με αποτέλεσμα τα περισσότερα πανηγύρια να μην έχουν καμία απολύτως σχέση με την αυθεντική κρητική κουζίνα και τις γεύσεις του τόπου μας. Χάνουμε σιγά σιγά τη γαστρονομική μας ταυτότητα για χάρη της μαζικής παραγωγής.
Παράλληλα, αυτή η αυθεντικότητα απειλείται σοβαρά και από ένα δικό μας, θλιβερό φαινόμενο: το «ψευτοκαπετανιλίκι» της κούπας. Το ανεξέλεγκτο ποτό και ο εξαναγκασμός για επίδειξη δήθεν αντρειάς δεν έχουν καμία σχέση με τη λεβεντιά και την παράδοση του τόπου μας. Είναι μια επικίνδυνη διαστρέβλωση που, όπως πολύ καλά ξέρουμε, πολλές φορές οδηγεί σε τραγικά αποτελέσματα και μετατρέπει τη γιορτή σε θρήνο.
Η πραγματική παρέα θέλει καθαρό μυαλό και αλληλοσεβασμό. Αν χάσουμε την ουσία και την ασφάλειά μας για να εντυπωσιάσουμε τα πλήθη ή για να πουλήσουμε ένα παραμορφωμένο «τουριστικό προϊόν», στο τέλος θα γίνουμε ξένοι στον ίδιο μας τον τόπο.
Ας αναλογιστούμε όλοι τι χρέος έχουμε απέναντι σε αυτό που παραλάβαμε, και κυρίως οι διοργανωτές. Οι σύλλογοι των χωριών οφείλουν να θυμηθούν γιατί ακριβώς ονομάζονται «Πολιτιστικοί» και ποια είναι η πραγματική τους αποστολή. Ο πολιτισμός δεν μετριέται με ταρίφες, ούτε με το πόσα κεφάλια μαζεύτηκαν κάτω από την εξέδρα, αλλά με το τι ήθος παράγουμε και τι κληρονομιά προστατεύουμε....
Την καλημέρα μου στους «καπεταναίους» της κούπας, με την ελπίδα το επόμενο πρωί να μας βρει όλους με καθαρό μυαλό και όρθιους.
Νικόλας Κυριτσάκης.
